เมื่อผู้ป่วยติดเตียงต้องออกจากโรงพยาบาลกลับมารักษาตัวที่บ้าน ผู้ดูแลหลายคนอาจจะยังมีความสับสน หรือไม่รู้ว่าควรดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน อย่างไรดี? ALLWELL จึงมีตัวอย่างตารางเวลาดูแลผู้ป่วยติดเตียงใน 1 วัน (ตั้งแต่ตื่นนอนจนถึงเข้านอน) ในสิ่งที่ผู้ดูแลควรทำ และดูแลผู้ป่วยอย่างไรบ้าง มาลอง Checklist สิ่งที่ต้องทำไปพร้อม ๆ กันในบทความนี้เลยค่ะ
ผู้ป่วยติดเตียงที่คุณต้องดูแล จัดอยู่ในกลุ่มไหน?
สิ่งสำคัญก่อนจะกล่าวถึงเรื่องวิธีการดูแล ผู้ดูแลจะต้องสำรวจก่อนว่า ผู้ป่วยติดเตียงของคุณนั้นสามารถช่วยเหลือตัวเองได้มากน้อยแค่ไหน มีอะไรบ้างที่ผู้ป่วยไม่สามารถทำเองได้ และมีเรื่องอะไรบ้างที่ต้องระวัง โดยเราจะแบ่งผู้ป่วยติดเตียงออกเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้ค่ะ
- กลุ่มสีเขียว : ผู้ป่วยติดเตียงหรือผู้สูงอายุ ที่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้บ้าง อาศัยผู้ดูแลช่วยเหลือบ้างในบางเรื่อง แต่โดยรวมสามารถทำกิจวัตรประจำวันเองได้เกือบทุกกิจกรรม
- กลุ่มสีเหลือง : ผู้ป่วยติดเตียงที่มีอาการอัมพฤกษ์ กล้ามเนื้อค่อนข้างอ่อนแรง สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้บ้างแต่น้อยกว่ากลุ่มสีเขียว ดูแลตัวเองได้บ้าง แต่ต้องอาศัยผู้ดูแลช่วยเหลือในหลาย ๆ เรื่อง ทั้งการป้อนข้าว ดูแลเรื่องความสะอาด แต่ยังสามารถนั่งหรือพลิกตัวเองได้ นอกจากนี้ จะต้องคอยระวังเรื่องแผลกดทับด้วย
- กลุ่มสีแดง : ผู้ป่วยติดเตียงที่เป็นอัมพาต หรือผู้ป่วยที่ไม่สามารถขยับเคลื่อนไหวได้เลย (Bedridden Patient) รู้สึกตัวน้อยหรือไม่รู้สึกตัวเลย ไม่สามารถช่วยเหลือ หรือพลิกตัว-นั่งเองได้ ต้องอาศัยการดูแลจากผู้ดูแลทั้งหมด ดังนั้น ต้องระวังเรื่องแผลกดทับเป็นอย่างมาก รวมทั้งโรคแทรกซ้อนอื่น ๆ ด้วย
ตารางกิจกรรม ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน 1 วัน ต้องทำอะไรบ้าง?
เนื่องจากผู้ป่วยติดเตียง เป็นผู้ป่วยที่ต้องละเอียดอ่อนในเรื่องของการดูแลเป็นพิเศษ ทั้งเรื่องของสุขอนามัย โภชนาการ การกายภาพบำบัด และการเฝ้าระวังเรื่องโรคแทรกซ้อน ซึ่งหากผู้ดูแลสามารถดูแลช่วยเหลือผู้ป่วยได้อย่างถูกต้อง นอกจากจะทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้นแล้ว ยังอาจทำให้สุขภาพของผู้ป่วยดีขึ้นได้อีกด้วย
1. ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน กลุ่มสีเขียวและกลุ่มสีเหลือง
2. ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน กลุ่มสีแดง (กรณีให้อาหารทางสายยาง 4 มื้อ)
แนะนำอุปกรณ์ ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน ควรมีอะไรบ้าง?
การดูแลผู้ป่วยติดเตียง เป็นเรื่องที่ต้องใช้พลังกายและพลังใจสูงมาก เนื่องจากการถูกจำกัดการเคลื่อนไหวและอาการป่วยประจำตัวต่าง ๆ ของผู้ป่วย การเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือผู้ป่วย จะช่วยให้ผู้ดูแลสามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างง่ายขึ้น อีกทั้งอุปกรณ์เหล่านั้นที่ถูกออกแบบมาเพื่อการใช้งานโดยเฉพาะ จึงช่วยให้ผู้ป่วยนั้นมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อีกด้วย
1. ที่นอนโฟมป้องกันแผลกดทับ
เป็นอุปกรณ์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง ที่เรียกว่าไม่มีไม่ได้เลยค่ะ จะเห็นได้ว่าในโรงพยาบาลแทบทุกเตียงจะต้องมีที่นอนป้องกันแผลกดทับ ซึ่งแผลกดทับเป็นเรื่องที่เสี่ยงให้เกิดกับผู้ป่วยไม่ได้เลยค่ะ เพราะอาจร้ายแรงจนทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้ เพราะฉะนั้นไม่ว่าผู้ติดเตียงจะอยู่ในกลุ่มสีไหน ก็ควรมีที่นอนกันแผลกดทับไว้นะคะ
2. เตียงผู้ป่วยไฟฟ้า
ขึ้นชื่อว่าผู้ป่วยติดเตียงแล้ว สิ่งที่ผู้ดูแลต้องให้ความสำคัญอีกอย่างนั่นก็คือ “เตียงผู้ป่วย” (Patient Bed) เพราะผู้ป่วยจะใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่บนเตียง โดยแนะนำให้เลือกเตียงผู้ป่วยแบบไฟฟ้า เพราะสามารถปรับระดับหัวเตียง ความสูง หรือท่าทางต่าง ๆ ได้ง่าย โดยที่ผู้ดูแลไม่ต้องออกแรงเยอะ ผู้ป่วยบางท่านก็สามารถใช้งานเองได้ด้วยค่ะ แนะนำให้เลือกเตียงผู้ป่วยที่มีฟังก์ชันเสริมที่ช่วยเพิ่มความสะดวกและปลอดภัย เช่น ราวกั้นเตียง ไฟใต้เตียง ระบบ CPR เป็นต้น
3. รถเข็นอาบน้ำและนั่งถ่าย
เก้าอี้อาบน้ำและนั่งถ่าย เป็นอุปกรณ์ที่จะช่วยลดอุบัติเหตุในการเข้าห้องน้ำของผู้ป่วย เพราะสามารถขับถ่ายและอาบน้ำได้บนเก้าอี้ ป้องกันเรื่องการลื่นหกล้ม และสะดวกต่อผู้ดูแลในการทำความสะอาดด้วยค่ะ
4. รถเข็นผู้ป่วย หรือวีลแชร์
สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถทรงตัวได้ เดินไม่คล่อง หรือไม่สามารถเดินได้เลย วีลแชร์ จะช่วยในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยไปยังบริเวณต่าง ๆ ได้ง่ายและปลอดภัย ใช้งานได้ทั้งในบ้านและนอกบ้าน อีกทั้ง ผู้ป่วยบางรายยังสามารถใช้วีลแชร์เองได้ ก็จะเป็นการส่งเสริมให้ผู้ป่วยพึ่งพาตนเอง ฝึกกำลังแขน และแบ่งเบาภาระผู้ดูแลได้อีกด้วยค่ะ
5. เครื่องดูดเสมหะ
ผู้ป่วยติดเตียงหลายคนไม่สามารถขับเสมหะเองได้ จนทำให้เกิดอาการสำลักหรือหายใจไม่ออกบ่อยครั้ง จึงแนะนำให้มีเครื่องดูดเสมหะติดบ้านเอาไว้ แต่อย่างไรก็ตาม แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อแนะนำการใช้ ก่อนใช้งานจริงกับผู้ป่วยนะคะ
6. โลชั่นแก้ผิวแห้ง (ที่ผู้ป่วยติดเตียงใช้ได้)
ผู้ป่วยติดเตียงมักเจอปัญหาผิวแห้งคัน เนื่องจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น การสูญเสียน้ำในร่างกาย อายุที่เพิ่มมากขึ้น ฯลฯ จนผู้ป่วยหลายคนนอนหลับไม่สบาย เกาจนกลายเป็นแผล พาลให้หงุดหงิดอารมณ์ไม่ดี แถมผิวแห้งยังนำไปสู่การเกิดแผลกดทับด้วย จึงแนะนำให้ใช้โลชั่นที่ช่วยให้ผิวชุ่มชื้น ไม่แห้งคัน แต่ต้องพิจารณาว่าโลชั่นนั้น ๆ อ่อนโยนเพียงพอที่ผู้ป่วยแผลกดทับใช้ได้หรือเปล่า ซึ่งแนะนำให้ใช้โลชั่นที่เป็นออแกนิคจะดีที่สุดค่ะ
สรุป ดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน 1 วัน คู่มือที่จะช่วยผู้ดูแลให้ง่ายขึ้น
การดูแลผู้ป่วยติดเตียง แตกต่างจากการดูแลผู้ป่วยทั่วไป เนื่องจากมีขั้นตอนในการดูแลที่ละเอียดอ่อน และมีสิ่งที่ต้องระวังมาก ไม่ว่าจะเรื่องของแผลกดทับ ภาวะโภชนาการ อุบัติเหตุ หรือโรคแทรกซ้อนต่าง ๆ การที่ผู้ดูแลรู้ว่าใน 1 วันต้องดูแลผู้ป่วยอย่างไร และต้องทำแบบไหนบ้าง จะช่วยลดปัญหาที่อาจเกิดขึ้นเหล่านี้ได้ อีกทั้งยังมีส่วนช่วยให้ผู้ป่วยมีสุขอนามัยและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อีกด้วย
เม.ย.
