สำหรับผู้ป่วยติดเตียง การไม่ได้ขยับร่างกายส่งผลเสียต่อร่างกายเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะส่วนกระดูกและกล้ามเนื้อที่ต้องการการเคลื่อนไหวอยู่ตลอด จึงทำให้ผู้ป่วยติดเตียง เสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิตได้ แต่ผู้ดูแลสามารถป้องกันได้ด้วย การกายภาพบำบัดผู้ป่วยติดเตียง บทความนี้จึงมี 10 ท่าบริหารผู้ป่วยติดเตียงง่าย ๆ ยิ่งทำทุกวันยิ่งช่วยป้องกันและลดการเกิดปัจจัยแทรกซ้อนได้ดีเลยค่ะ
รวม 10 ท่าบริหารผู้ป่วยติดเตียง ทำตามที่บ้านได้เลย!
การกายภาพบำบัดผู้ป่วยติดเตียง ไม่จำเป็นจะต้องไปโรงพยาบาล หรือศูนย์กายภาพบำบัดเพียงอย่างเดียวเสมอไปค่ะ ผู้ดูแลสามารถทำกายภาพบำบัดให้ผู้ป่วยได้ตนเองที่บ้าน ด้วยการทำท่าบริหารร่างกายแบบ Passive Rehabilitation exercise ซึ่งเป็นท่าการบำบัดที่ไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์หรือเสียแรงเยอะเลยค่ะ วันนี้เราจึงได้รวบรวม 10 ท่าบริหารผู้ป่วยติดเตียงง่าย ๆ มาฝากกันค่ะ มาลองดูกันว่ามีท่าอะไรบ้าง
ท่ากายภาพบำบัดผู้ป่วยติดเตียง
1. ให้ผู้ป่วยนอนหงายแขนแนบลำตัว จากนั้นยกแขนผู้ป่วยขึ้นเหนือศีรษะ โดยมีมืออีกข้างที่ไม่ได้ใช้ยก จับประคองบริเวณข้อศอกของผู้ป่วยไว้ แล้วค่อย ๆ วางแขนลงที่เดิม
2. กางแขนผู้ป่วยออกทางด้านข้าง โดยมีมืออีกข้างที่ไม่ได้ใช้ยก จับประคองบริเวณข้อศอกของผู้ป่วยไว้ แล้วค่อย ๆ ยกแขนขึ้นไปจนแนบกับใบหู จากนั้นหุบแขนลงแนบข้างลำตัว
3.ท่านี้ให้ผู้ดูแลใช้มือข้างหนึ่งตั้งแขนผู้ป่วยขึ้นและงอศอก จากนั้นให้ใช้มืออีกข้างหมุนแขนผู้ป่วยขึ้น – ลง
4.ให้ผู้ป่วยนอนหงายแขนแนบกับลำตัว ค่อย ๆ งอศอกผู้ป่วยให้ถึงไหล่ แล้วค่อย ๆ เหยียดออกจนสุด
5.ผู้ดูแลใช้มือข้างข้างหนึ่ง ตั้งศอกผู้ป่วยขึ้น จากนั้นใช้มืออีกข้างบิดหมุนข้อมือผู้ป่วย ให้คว่ำและหงาย
6.ตั้งศอกผู้ป่วยขึ้น จากนั้นกระดกข้อมือผู้ป่วยพร้อมกับแบมือ และกระดกข้อมือลงพร้อมกับกำมือ
7.เริ่มมาบริหารบริเวณขา โดยให้ผู้ดูแลจับบริเวณหัวเข่าและข้อเท้าของผู้ป่วย แล้วค่อย ๆ งอเข่าขึ้นจนสุด แล้วเอาลงมาท่าเดิม
8.ผู้ดูแลจับบริเวณหัวเข่าและข้อเท้าของผู้ป่วย แล้วค่อย ๆ กางขาผู้ป่วยออกทางด้านข้าง แล้วกลับมาชิดใหม่ เหมือนท่าเริ่มต้น
9.ให้ผู้ดูแลจับบริเวณหัวเข่าและข้อเท้าของผู้ป่วยเหมือนเดิม จากนั้นงอเข่าขึ้นประมาณ 90 องศา ออกแรงหมุนขาเข้าออก
10.ท่าสุดท้าย ให้ผู้ดูแลจับบริเวณหน้าแข้งและข้อเท้าของผู้ป่วยไว้ แล้วออกแรงดันข้อเท้าขึ้นลง (เหมือนกระดกเท้า)
การกายภาพบำบัดผู้ป่วยติดเตียง สำคัญอย่างไร ทำไมถึงต้องทำ?
แม้แต่คนทั่วไปเอง หากไม่เคลื่อนไหวร่างกาย ผลเสียย่อมตามมาอย่างแน่นอนค่ะ เมื่อไม่ได้ออกกำลังกายหรือไม่ได้เคลื่อนไหวบ่อย ๆ ปัญหาสุขภาพตามมา ไม่ว่าจะเป็นการเจ็บปวดกล้ามเนื้อ ระบบเผาผลาญ การขับถ่ายไม่ดี
ภาวะเหล่านี้ ก็จะยิ่งนำพาโรคแทรกซ้อนร้ายแรงต่าง ๆ มาอีก ฉะนั้นในผู้ป่วยติดเตียง ย่อมมีความรุนแรงและเสี่ยงเกิดโรคแทรกซ้อนมากกว่า เพราะไม่สามารถขยับร่างกายได้เลย
โรงพยาบาลจึงมีการทำกายภาพบำบัด สังเกตได้จากผู้ป่วยติดเตียงหลาย ๆ ราย แพทย์จะนำการกายภาพบำบัด มาเป็นส่วนหนึ่งในโปรแกรมการรักษา หรือแม้ว่าจะออกจากโรงพยาบาลมาแล้ว แพทย์บางท่านอาจจะมีการกำชับผู้ดูแลว่าต้องทำการกายภาพบำบัดให้ผู้ป่วยเป็นประจำ นั่นก็เพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วย และป้องกันภาวะแทรกซ้อนนั่นเอง ซึ่งหากไม่ได้กายภาพ อาจเสี่ยงเกิดโรคหรือภาวะเหล่านี้ค่ะ
- ภาวะข้อติด เป็นปัจจัยแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยติดเตียง เนื่องจากร่างกายอยู่ในท่าเดิมนาน ๆ ไม่ได้มีการเคลื่อนไหวบ่อย ๆ จะทำให้ข้อต่อต่าง ๆ ยึดติดไม่สามารถเหยียดข้อออกได้ หากฝืนเหยียดออก จะทำให้ผู้ป่วยเจ็บทรมาน ซึ่งเมื่อเป็นแล้วจะแก้ไขได้ยากอีกด้วย
- กล้ามเนื้อฝ่อลีบ จากการที่ไม่ได้เคลื่อนไหว กล้ามเนื้อจึงไม่มีการถูกกระตุ้นหรือพัฒนา จึงค่อย ๆ ลีบตัวลงจนเล็กกว่าปกติ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อแขน ขา และมือ
- ภาวะปอดแฟบ ปอดแฟบเกิดจากการที่ถุงลมในปอด ขยายตัวได้ไม่เต็มที่ ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถหมุนเวียนก๊าซออกซิเจน และคาร์บอนไดออกไซด์ เข้าสู่ถุงลมได้ ส่งผลให้ผู้ป่วยหายใจได้ไม่เต็มที่ เจ็บหน้าอก ระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ ซึ่งเป็นภาวะที่ร้ายแรงมาก
- แผลกดทับ โรคแทรกซ้อนยอดฮิต ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของผู้ป่วยติดเตียง โดยเกิดจากการที่ผู้ป่วยนอน เป็นเวลานาน ๆ จึงทำให้เนื้อเยื่อและผิวหนังบริเวณที่กดทับนั้น ถูกทำลายจนเนื้อเยื่อตายและเกิดเป็นแผล อีกทั้งยังมีอาการเจ็บปวดทรมานร่วมด้วย ซึ่งหากปล่อยไว้อาจเกิดอันตราย จนถึงขั้นเสียชีวิต
อย่างไรก็ตาม ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ ยังสามารถป้องกัน และลดความเสี่ยงได้ ด้วยการใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือผู้ป่วยต่าง ๆ ควบคู่ไปกับการกายภาพบำบัด เช่น เตียงผู้ป่วยไฟฟ้า ที่นอนป้องกันแผลกดทับ อุปกรณ์บริหารปอด เป็นต้น
ที่นอนสำหรับผู้ป่วยติดเตียง เลือกแบบไหนดีให้เหมาะกับการดูแลที่บ้าน?สรุป 10 ท่าบริหารผู้ป่วยติดเตียง ไม่ต้องใช้อุปกรณ์ ทำที่บ้านได้ง่าย ๆ
แม้ว่าผู้ป่วยติดเตียง จะไม่สามารถเคลื่อนไหวเองได้ แต่ผู้ดูแลสามารถช่วยทำการกายภาพบำบัด เพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพทางกาย และช่วยลดการเกิดภาวะแทรกซ้อน ที่มีสาเหตุมาจากการไม่เคลื่อนไหวร่างกายได้ ดังนั้น การกายภาพบำบัด จึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลยค่ะ ลองนำ 10 ท่าบริหารร่างกายผู้ป่วยติดเตียง ที่บทความนี้ได้นำมาฝาก ไปบริหารให้ผู้ป่วยกันนะคะ
